Müslümanların tıp ve eczacılık alanlarındaki hizmetleri

TIP VE ECZACILIK

       Peygamberimizin Arap yarımadasındaki tıbbi uygulamaları ve batıl düşünceleri  düzeltmedeki etkisi yadırganamaz gerçektir.O dönemde Müslümanlar arasında ortaçağda hakim olan bir müslümanların tıbbının doğmasına sebep olmuşturBundan dolayı Müslümanlar Ortaçağ karanlığını yaşamadıkları gibi Avrupayı bu karanlıktan kurtaran da Onlar olmuştur. Gerçekten o devirde Araplar tıb konusunda çeşitli yanlış telakki ve uygulamalara sahip bulunuyorlardı. Bu konuda şu örnekler verilebilir:
Araplar beraberlerinde bir tavşan kemiği taşıdıkları takdirde hastalıklardan korunacaklarına inanırlar; yılan sokmuş bir kimseyi yılanın zehiri vücutta yayılmasın diye uyutmaz, üstüne başına ziller takarlardı.
Korkmuş bir kadının yüreğinin soğuduğuna inanarak sıcak su içirirlerdi. Çocukların çürük dişlerini güneşe doğru attıkları takdirde yeni dişlerin düzenli çıkacağına inanırlar, şaşılığı değirmen taşına baktırarak tedavi ederler, yaraları kızgın demirle dağlar, vebadan korunmak için merkep gibi anırırlar, hastaları kâhinlere götürür, sihir yapar, tapınaklara kurban keser, böylece hastaların içine girmiş şeytanların çıkacağına inanırlardı.

     Peygamberimiz ise bu hurafe ve batıl inançların hiç birine yönlememiş hatta bunları yok etmek için çaba göstermiştir.Bazıları:Bulaşıcı hastalıklara karşı korunma, salgının bulunduğu yere girmemek ve bu yerde bulunuyorsa dışarı çıkmamak (karantina), vücut temizliği, yiyeceklerin ve çevre temizliğine önem vermek, yiyecek ve içecekleri iklime göre dengeli hava sıcaklığında  muhafaza etmek, hastalanınca tedavi olmak ve tedaviye inançla bağlanmak, hastalıklarda çeşitli tedavi usulleri tarif ederek bir ilaç telakkisi oluşturmak, haram nesnelerle tedavi yapılmaması gibi tavsiyeler yanında, hastalık anında  uzman doktora müracaat etmek, cahil doktorlardan uzak durmak gibi çok önemli konulara temas buyurmuşlardır. Bu konuda pek çok örnekler verilebilir (3,4,5,6,11).
1) "Kim bilgisi olmadığı halde hekimlik yapmaya kalkışırsa, sebeb olacağı zararı öder." (Ebu Davud, )

   2"Allah derdi de çareyi de verdiği gibi her dert için bir ilaç yaratmıştır. Bu sebeple tedaviye devam ediniz.      Fakat haramla tedavi etmeyiniz." (Ebu Davud, Tıb 11).
3) "Allah şifanızı sarhoşluk veren şeylerde yaratmamıştır." (Buhari, Eşribe 15).
4) "İki nimet vardır ki, insanların çoğu bunda aldanmıştır: Sıhhat ve boş vakit." (Buhari, Rikak 1)

  5) "Lanetlenmiş iki şeyden sakının:- Ya Rasulallah o iki şey nedir?" dediler. Peygamber Efendimiz (sas):
-"İnsanların gelip geçtiği yola ve gölgelendiği yere abdest bozmaktır." buyurdu. (Müslim, Taharet 68; Ebu Davud, Taharet 15; Ahmet bin Hanbel, Müsned 2/372).
6) "Sizden biriniz durgun suya bevl etmesin." (Buhari, Vudu 68) 9)

7-"Bir yerde veba olduğunu işitirseniz oraya girmeyiniz. Bulunduğunuz yerde veba vukua gelirse oradan ayrılmayınız." (Buhari, Tıb 30) 10)

 8-Cüzzamlıdan aslandan kaçar gibi kaçınız." (Buhari, Merda 19; A. Bin Hanbel, Müsned, 2/443).
9-) "Cüzzamlıyla aranızda bir (metre) mesafe olduğu halde konuşunuz." (Ramuz el-Ehadis 2/471).
10) "Köpek bir kabı yalarsa onu yedi defa yıkayın. O yediden sonra iyice temizleyin." (Buhari, Vudu 33) 13)

11-"Neden Dişlerinizi temizlemiyorsunuz ve sararmış dişlerle yanıma geliyorsunuz.Misvak kullanınız(A. b. Hanbel, Müsned 1/214). 15)

12- "Allah temizdir, temizi sever. Etrafınızı temizleyiniz." (Tirmizi, Edeb 41). 16) "Temizlik imanın yarısıdır." (Müslim, Taharet, 1) 17) "Her müslümanın yedi günde bir yıkanması Allah'ın onun üzerinde hakkıdır." (Müslim, Cuma 9).
13- "Yiyecek ve içeceklerinizin kaplarının ağzını açık bırakmayınız." (Müslim, Eşribe 96, 98; Ebu Davud, Eşribe   14-"İçkide şifa yoktur." (Darimi, Eşribe 6).
15)- "Sarhoşluk veren her içki haramdır." (Buhari, Edeb 80; Müslim Eşribe 73, 75; Ebu Davud Eşribe 5).
16) "İçkiden sakının. Zira o her kötülüğün anahtarıdır." (Hakim, Müstedrek23) "Kadınlaşan erkeklere, erkekleşen kadınlara Allah lanet eder." (Feyzül Kadir 5/271). 26)

17-"Oruç tutunuz ki sıhhat bulasınız" (Feyzül Kadir 4/212). 28)

18-"Budala (dini diyaneti iyi olmayan) kadınlara çocuklarınızı emzirtmeyiniz. Zira tesir eder." (Kenzül-İrfan).
19- "Seyahate çıkınız, sıhhat bulursunuz." (Taberanî)  “Allah sarımsağı 70 derde deva kılmıştır”
20- "Beş şey fıtrattan(İnsan doğasından)dır: Bıyıkları kesmek, kasık kıllarını tıraş etmek, koltuk altı kıllarını temizlemek, tırnakları kesmek ve sünnet olmak." (Buhari, Libas 63,) 1)

21-" sürme kullanın, O gözü açar ve kirpikleri besler." (Tirmizi Libas 233)

22-Çörek otu ölümden başka her derde devadır. (Buhari, Tıb 7).
23- Şifa üç şeydedir: Bal şerbeti içmek,kan aldırmak…..) (Buhari, Tıb 3; Ahmed bin Hanbel, Müsned 1/246). 5) 24-"Ud-u hindi (kustu hindi) kullanmaya devam ediniz. Onda yedi türlü şifa vardır. Uzre, (bademcik iltihabında) boğaza üflenir. Zatülcenbde hastaya içirilir." {Buhari, Tıb1

25-"Peygamber Efendimiz (sas) baş ağrısından şikâyet eden bir kimseye kan aldırmasını tavsiye etti." (Müslim, Selam 71). 9)

26-"Hz. Peygamber ateşli bir kadının su ile serinletilmesini tavsiye etti." (Müslim, Selam 82).
27- Hz. Peygamber (sas) dövme yaptırmayı yasaklamıştır." (Buhari Tıb 26, Libas 86; Ebu Davud Libas 8).
11) "Peygamber Efendimiz (sas) kesilmiş burnun tamiri mülahazasıyla altından burun yapılmasına müsaade etmiştir." {Tirmizi, Libas 31).

S1-Müslümanları tıp bilimi ile ilgilenmeye ve bu alanda bilgi sahibi olmaya teşvik eden sebepler nelerdir?

            a.Peygamberimizin İnsan sağlığı ve tıp bilimi ile ilgili söylediği bilgileri net olarak anlamaya çalışmak amacıyla müslümanlar bu bilim dalıyla ilgilenmişlerdir.(Mesala:”Peygamberimiz (s.a.v.)”Ayakta ihtiyaç gidermeyiniz”demiştir .Ama neden?’ Bu sorunun cevabını bulmak için Uzun uğraşlar verilmiştir.( sebebi:Prostat hastalığı oluşturması,İdrar yollarında kireçlenme,Kişinin üzerine idrarın sıçraması. Vs.)..olarak açıklanmıştır.Sarımsak,bal ,üzüm hurma nın yararlarının anlatıldığı hadislerin anlaşılması için gene Müslümanlar Tıp bilimiyle ilgilenmişler,daha sonra denize atılan taşın oluşturduğu gibi bütün bilimlerde açılımlar getirmişlerdir.

            b.Kur’an ı Kerim de ki”Haksız yere bir insanı öldüren kişi,bütün insanları öldürmüş gibi büyük günah işlemiştir;Bir kimseyi yaşama döndüren(yaşatan)bütün insanları kurtarmış gibidir”(Maidesuresi32.Ayet)Ayetinin gereğini yapmak ve bu ayetin müjdesine ulaşmak düşüncesi onları Tıp bilimi alanında bilgi sahibi olmaya teşvik etmiştir.

              c.Kur’an ı Kerim de ve Peygamberimizin sözlerinde yer yer ve sık sık İnsan vücudunun özelliklerinden ve mükemmel sisteminden en güzel yaratıldığından bahsedilmiştir.İşte bu ayetlerin anlaşılması için gene Müslüman bilginler Tıp bilimi alanında bilgi sahibi olma arzusunu hissetmişlerdir.Yani,İslama göre,Allah ı bilmek,insanı bilmekten geçiyordu.Bundan dolayı Müslümanlar tıp bilimini önemsemişlerdir.

             d.İslam dininin ve peygamberimizin sağlığı korumayı tavsiye edici sözlerinin gereğini yerine getirme düşüncesi de gene müslümanları bu ilme yöneltmiştir”.Hastalık gelmeden önce sağlığın ,yaşlanmadan önce boş vaktin,Yaşlanmadan önce gençliğin kıymetini biliniz “hadisini anlamak için bu ilme yönelinmiştir.

 

S-2-Tıp biliminin kuruluş ve gelişme/bilim dalı haline gelmesi aşamasında Müslüman bilginlerin bu bilim dalına yaptıkları katkıyı maddelerle anlatınız?

            1-Peygamberimizin Şeytan insanın damarlarında kan gibi dolaşır”Sözünden hareketle,İnsan vücudundaki kan dolaşımını bulmuşlardır.Akciğerdeki küçük kan dolaşımını ilk kez bulan müslümanlardır.

            2-Hastalığı teşhis etmek için nabzı dinlemişlerdir.Cerrahi ameliyatlarda ilk kez uyuşturucu kullanmışlardır.

            3-Şehirde hastane kurmak için en uygun yeri seçmek için pratik yöntemler ve teknikler bulmuşlardır.Mesala Razi adlı tıp bilgini Bağdat ta kuracağı hastahanenin yerini bulmak için şehrin dışına farklı yerlere et koymuş şehirden etlere ulaşma süresini ve etlerin bozulma sürelerini hesaplayarak kurulacak hastanenin en uygun yerini bulmuştur.

            4-Böbrek taşlarının belirlenmesi  ve tedavisi için çalışmalar yapmışlardır.

            5-Aynı dönemde Avrupa da akıl hastaları ,ruhlarına şeytan girmiş denip şeytandan dan arındırmak için yakılırken ,Müslümanlar;Akıl hastalarını müzikle tedavi etmişlerdir.

            6-Havanın suyun iklimin insan sağlığı üzerindeki etkilerini araştırmışlardır.

            7-Kur an ı Kerim in bebeğin anne Rahminde oluşum,gelişim aşamalarının anlatıldığı ayeti daha iyi kavramak için bebeğin anne rahminde oluşumu,gelişimi ve doğumu hakkında bilgi vermişlerdir.

            7-Kadın hastalıkları,çicek,su çiçeği, kızamık hastalıkları hakkında bilgiler vermişlerdir.

            8-Ateşli hastalıkların tedavisinde soğuk ve su metodunu uygulamışlardır.

            9-Kanın gıda taşıyıcı olduğunu bulmuşlardır.

            10-Kaynatma yolu ile suları arıtma metodunu göstermişlerdir.

            11-Mikrop hakkında bilgi vermişlerdir.

            12-Vücudun absorbe etmesinin kolay olmasından dolayı ameliyatlarda ilk kez,Hayvan bağırsağını dikiş ipliği olarak kullanmışlardır.

            13-Hastaları “Telkin metodu” ile tedavi etmişlerdir.Bu günkü bilimsel veriler:Dua nın ve iyi moralin hastalığın iyileşmesinde çok olumlu etkisi olduğunu söylemektedir.Ayrıca bazı hastalıklar:Ruh sağlığının bozuk olmasından ,stresten,bunalımdan ortaya çıkmaktadır.Gastrit,Ülser..gibi.Hastanın moralini düzeltmek ve ona cesaret vermek için telkinlerde bulunmuşlar,Hastanın gün geçtikçe iyileştiğini gözlemlemişlerdir.(örneğin:Hastalığın tehlikeli olmadığını,gün geçtikçe iyileşeceğini çok geçmeden şifa bulacağını...söylemek gibi...)

            14-Psikolojik hastalıkların tedavisinde,”Psikolojik deşarj”,psikolojik boşalma,psikolojik rahatlama yöntemini kullanmışlardır.Örneğin:Bağırmak isteye avazın çıktığı kadar,bağır,gülmek isteye gülebildiğin kadar gül demişlerdir.

            15-Bitkileri incelemişler,sınıflandırmışlar,onlardan ilaç yapımında yararlanmışlar,bu ilaçları hayvanlar üzerinde deneyerek kontrol etmişler,Yazdıkları eserlerde hangi ilacın hangi hastalığa iyi geldiği konusunda bilgi vermişlerdir.

            16-Hastanelerde branşlara göre odalar açıldı(Dünya da ilk kez) Dahiliye,ortopedi gibi..Gene ilk kez hasta bakım yerleri olan hastaneleri müslümanlar kurmuştur

 Tıp biliminin gelişimi aşamasında en meşhur Müslüman bilginlerden İbn-i Sina,Batıda Avisenne ismiyle tanınır.Tıp alanındaki en meşhur eserler:El Ka nun Fit Tıp(Tıbb biliminin kanunları),Kita-büş şifa (Tedavi,şifa kitabı)dır.Diğer meşhur bilgin ise:Razi dir. Kita- büt Tıp (Tıp kitabı) ve El Havi (kapsayıcı kitap)adlı eserleri yazmıştır.Bu eserler Avrupa da yıllarca Üniversitelerde ders kitabı olarak okutulmuştur.

 

S-3-Neden Müslüman bilginlerin bilim alanındaki bu hizmetlerinden bahsedildi?

            Müslümanlar bilim ve teknikte,Avrupa’dan neden geri kalmışlardır?   /   Geri kalmamızın sebebi Dindir?Diyenlere bir sunum olmasından dolayı böyle bir konu anlatıldı. Geçmişte İslam ve Müslüman bilginler böyle parlak bir medeniyet ortaya koymuşken bugünküler neden bunu yapamamaktadırlar?İslam dini, eğer bilime engel ise!!Onlara neden engel olmadı?İslam dini neden Avrupa’daki kilisenin yaptığı gibi bilim adamlarını giyotinlere göndertmedi? Bunun yerine bilimsel çalışmayı ibadet olarak kutsallaştırdı!Müslümanların bilim ve teknikte geri kaldığını söyleyenler sadece laf üretiyorlar?İşte bu anlatılanlarda olduğu gibi bizden öncekiler bilim ve sanatta bayrağı olması gereken noktaya taşımışken;Bu bilginlerden sonraki müslümanlar, bilim sanat alanlarında neler yapmışlardır?Ya da,Müslümanların bilimde geri olduğunu söyleyenlere,sorulmalı—peki Siz Ülkenin gelişmesi/ilerlemesi/bilim-kültür medeniyet  alanlarında neler yaptınız? ...Şu an bir çok ünlü!! Üniversitemiz varken Kaç tanesi Dünya bilim tarihine ,Orijinal,alanında ilk olacak bir eser,icat kazandırmıştır?!!Ya da dünya çapında bir bilimsel buluşa imza atmışlardır?!Ya da Dünya da Bilimsel çalışmalarda ilk 500 Üniversitenin içine giren bir tane Ünv. Miz var mı?

 

Yorum Yaz